Một cái khay nhiều ngăn với vách cao thấp khác nhau

Cả chuyên mục này gói vào một hình: một cái khay nhiều ngăn với vách cao thấp khác nhau. Vách cao thì mỗi ngăn giữ được thứ của mình; vách thấp thì tràn sang nhau và thành một.

Vách không phải là cấm

• Vách không chặn hẳn — chỉ cần đầy quá mép là tràn;
• Nó chỉ làm cho việc tràn hiếm đi;
• Và hiếm đủ mức thì mỗi ngăn giữ được màu riêng qua rất nhiều lần rót.

Đó là ý chính của cả chuyên mục: số chặng không cấm gì cả, nó chỉ làm cho số lần gặp không đủ — và chừng ấy là đủ để hai bên đi hai đường.

Vách cao thấp không đều

• Có ngăn chỉ ngăn cách một phía — phía kia thông thoáng;
• Nên một ngăn có thể nhận từ bên này mà không cho sang bên kia;
• Và đó là bất đối xứng đã nói: từ hành lang toả vào dễ hơn từ trong ra.

Hệ quả là trong cùng một khay, có ngăn nhận rất nhiều mà gần như không cho đi. Nhìn từ ngoài thì tưởng ngăn ấy không có gì riêng; nhìn kỹ thì phần riêng của nó vẫn ở đó, chỉ là không ai bên ngoài biết.

Cái gì tràn được trước

• Thứ nhẹ nổi lên trên tràn trước — đó là cái tên và hình dáng;
• Thứ nặng nằm dưới thì ở lại — đó là cách làm;
• Nên hai ngăn cạnh nhau thường giống nhau ở phần trên và khác ở phần đáy.

Đây là bốn lớp đã nói, nhìn theo chiều đứng: lớp trên cùng đi xa nhất, lớp đáy hầu như không đi đâu. Và ai chỉ nhìn mặt trên thì thấy các ngăn giống nhau hơn nhiều so với thực tế.

Hạ một cái vách

• Hai ngăn bắt đầu chảy sang nhau, nhưng không thành một ngay;
• Phần nhẹ trộn trước, phần đáy mất rất lâu mới trộn;
• Và trong quãng ấy thì cả hai phần đáy đều còn — đó là cửa sổ để nhìn thấy cả hai.

Nên hạ vách không xoá ngay cái gì. Nó mở ra một quãng mà hai thứ cùng tồn tại, và quãng ấy là lúc học được nhiều nhất về cả hai.

Có ngăn vách rất thấp mà vẫn không trộn

• Vì thứ trong ngăn ấy không hoà được với thứ bên cạnh;
• Chúng gặp nhau mà vẫn tách, kể cả khi vách gần như không còn;
• Và đó là phần gắn với thứ chỉ có ở đúng ngăn ấy.

Phần ấy là phần bền nhất trong cả khay: nó không dựa vào vách nên hạ vách cũng không mất. Muốn biết một ngăn còn gì sau khi mọi vách hạ xuống thì tìm đúng phần này.

Câu hỏi gọn nhất của cả chuyên mục

Không hỏi ở đây có gì, mà hỏi bốn câu: ngăn này vách cao hay thấp · cao ở phía nào · phần đang nhìn thấy là lớp trên hay lớp đáy · và có phần nào ở đây không hoà được với bên cạnh.

Bốn câu ấy hỏi được bằng quan sát và bằng một câu hỏi thêm về cách làm. Chúng cho đúng thứ mà việc nhìn mặt trên không cho: biết hai chỗ giống nhau thật hay chỉ giống ở cái tên, và biết cái gì ở đây sẽ còn khi đường sá đổi.

Khay này không phẳng

• Cả cái khay hơi nghiêng về một phía — đó là hành lang;
• Nên thứ tràn thì tràn theo chiều nghiêng, hiếm khi tràn ngược;
• Và ngăn ở đầu thấp nhận được từ mọi ngăn phía trên, trong khi ngăn đầu cao chỉ nhận từ chính nó.

Hai đặc điểm này cộng lại giải thích một điều hay thấy: chỗ gần hành lang có mặt gần như mọi thứ nhưng ít có thứ của riêng nó, còn chỗ xa thì ngược lại. Không phải chỗ nào giàu có hơn — chỉ là hai vị trí khác nhau trên một mặt nghiêng.

Ngăn nào cũng có thứ của riêng nó

• Kể cả ngăn ở đầu thấp — chỉ là thứ riêng của nó khó thấy hơn vì lẫn giữa rất nhiều thứ tràn tới;
• Muốn thấy thì phải hỏi cái gì ở đây không có ở ngăn bên;
• Và câu hỏi ấy luôn có đáp án, dù ngăn ấy trông giống hệt mọi ngăn khác.

Đó là điều đáng giữ lại sau cả chuyên mục: vách thấp không có nghĩa là không có gì riêng — nó chỉ có nghĩa là phần riêng ấy khó nhìn thấy hơn, và phải hỏi mới ra.

Đây là cách đọc ở mức cơ chế, không phải mô tả về bất kỳ nhóm người nào. Mọi việc thật phải hỏi cơ quan có thẩm quyền sở tại, cơ quan đại diện Việt Nam hoặc luật sư.