Quãng đầu: số chặng cảm thấy cao hơn thật

Người mới tới bao giờ cũng phải đi qua nhiều tay hơn mức cần. Không phải vì chuỗi dài hơn mà vì chưa biết chỗ nào bỏ được.

Ba lý do quãng đầu nhiều chặng hơn

• Chưa biết ai làm gì, nên phải qua người giới thiệu — thêm một tay;
• Chưa được tin, nên phải có ai đứng giữa bảo đảm — thêm một tay nữa;
• Và chưa biết chỗ đổi nào thuận, nên đi đường vòng mà không biết.

Ba lý do ấy đều tự hết theo thời gian, không cần làm gì đặc biệt. Nhưng biết trước thì không nhầm quãng đầu thành đặc điểm thật của chỗ ấy — và đó là nhầm lẫn tốn nhất ở năm đầu.

Quãng ấy rút ngắn theo vòng, không theo tháng

• Mỗi lần đi trọn một chuỗi thì biết thêm một chỗ bỏ được;
• Nên số vòng quan trọng hơn số tháng;
• Và ai đi nhiều chuyến nhỏ học nhanh hơn ai đi ít chuyến lớn, dù tổng lượng bằng nhau.

Với người mới, điều này gợi ra một cách làm cụ thể: quãng đầu nên đi nhiều chuyến nhỏ dù tốn hơn. Phần tốn thêm ấy là học phí, và nó rẻ hơn nhiều so với học bằng một chuyến lớn hỏng.

Cái học được ở mỗi vòng

• Chặng nào thật sự cần và chặng nào chỉ là thói quen;
• Chỗ đổi nào thuận, chỗ nào hay kẹt;
• Ai đáng tin ở từng chặng;
• Và nhịp của từng chặng — mấy lần một tuần, lúc nào đông.

Bốn thứ này cộng lại thành bản đồ chuỗi của riêng mình, và nó không có ở đâu để chép. Ai có bản đồ ấy thì đi cùng một tuyến mà tốn ít hơn hẳn người chưa có — đó là toàn bộ chênh lệch giữa người mới và người quen.

Đừng vội bỏ trung gian ở quãng đầu

• Trung gian ở quãng đầu đang bán cho mình phần mình chưa có — sự tin cậy và bản đồ;
• Bỏ họ khi chưa có hai thứ ấy thì tự chịu rủi ro mà không đủ hiểu biết;
• Và một lần hỏng ở quãng đầu tốn hơn nhiều năm trả phần trung gian.

Nên thứ tự hợp lý là giữ trung gian, học bản đồ, rồi mới tính chuyện rút ngắn. Làm ngược thì tiết kiệm được phần nhỏ và mất phần lớn.

Dấu cho biết đã qua quãng đầu

• Biết trước một chuyến sẽ mất bao lâu mà không phải hỏi;
• Có người ở một chặng gọi thẳng cho mình thay vì qua ai đó;
• Biết mùa nào nên tránh mà không cần ai nhắc;
• Và một lần trục trặc không còn làm mình lúng túng, vì đã biết gọi ai.

Bốn dấu ấy thường tới cùng lúc và phụ thuộc số vòng chứ không phụ thuộc cố gắng. Nên chờ là một phần của việc, và ai biết vậy thì không sốt ruột ở đúng quãng mà sốt ruột không giúp được gì.

Đo lại sau mỗi vòng năm

• Số chặng thật của mình có giảm không;
• Phần mình giữ lại trong tổng có tăng không;
• Và bản đồ chuỗi của mình có chỗ nào mới không.

Người đi cùng rút ngắn quãng đầu nhiều nhất

• Đi cùng một người đã quen chuỗi thì học được bản đồ trong một chuyến;
• Thay vì mất nhiều vòng để tự dò;
• Và họ cũng bảo đảm cho mình ở những chặng cần được tin.

Nên vài chuyến đầu đi cùng ai đó đáng giá hơn nhiều so với phần phải chia. Đó cũng là khoản chi hiệu quả nhất ở quãng đầu, và là khoản mà người tiết kiệm quá mức hay cắt trước.

Ghi lại từng chuyến ở quãng đầu

• Ghi mất bao lâu ở mỗi chặng, ai làm, chỗ nào chờ lâu;
• Sau ba bốn chuyến thì bản ghi ấy thành bản đồ;
• Và bản đồ ấy là thứ người quen có mà người mới không.

Cái hay của việc ghi là nó rút quãng đầu xuống còn vài chuyến thay vì vài chục. Không phải vì ghi làm chuyến đi nhanh hơn, mà vì nó giữ lại cái mà trí nhớ để rơi giữa các chuyến cách nhau hàng tháng.

Mọi việc thật liên quan tới cư trú, giấy tờ, lao động hay kinh doanh phải hỏi cơ quan có thẩm quyền sở tại, cơ quan đại diện Việt Nam hoặc luật sư.