Mỗi bậc chặng cho một danh sách việc khác nhau. Không phải vì bậc cao thì ít việc, mà vì nó loại hẳn một nhóm và mở ra một nhóm khác.
Nhóm bị loại khi số chặng tăng
- Việc chở vào nhiều và chở ra nhiều — mỗi chặng ăn vào phần còn lại;
- Việc cần giao đúng hạn — nhiều chặng thì hạn không giữ được;
- Việc với thứ dễ hỏng — thời gian cộng lại vượt quá sức chịu;
- Và việc cần thiết bị lớn, vì chặng hẹp không cho qua.
Bốn nhóm này không bị cấm mà tự rút lui — chúng vẫn làm được nhưng không đủ để bù chi phí. Kết quả là chúng không xuất hiện, và không ai ghi nhận là chúng đã bị loại.
Nhóm còn lại và lớn lên được
- Việc dùng nguyên liệu tại chỗ và bán tại chỗ — số chặng không chạm tới;
- Việc làm ra thứ giá trị cao trên mỗi đơn vị khối lượng — chịu được nhiều chặng;
- Việc mà sản phẩm giữ được lâu;
- Và việc không cần chở gì cả — thứ đi được qua mọi chặng mà không tốn gì.
Nhóm cuối là nhóm đặc biệt: ở nơi nhiều chặng, những gì không phải chở là thứ có lợi thế lớn nhất. Chúng bỏ qua toàn bộ cơ chế của trang này, và vì thế chúng gần như không chịu bất lợi nào của vị trí.
Bậc thấp không đương nhiên tốt hơn
- Bậc thấp thì cạnh tranh mạnh hơn — vì ai cũng vào được;
- Bậc cao che chắn cho việc tại chỗ — không ai ở xa cạnh tranh nổi;
- Và một việc phục vụ tại chỗ ở bậc cao thường bền hơn cùng việc ấy ở bậc thấp.
Nên số chặng là một hàng rào hai chiều: nó chặn mình ra và cũng chặn người khác vào. Ai hiểu điều đó thì tìm được việc mà hàng rào ấy bảo vệ thay vì cản.
Thứ gì đi ngược chuỗi vào tới nơi
- Thứ nhỏ, nhẹ, giá trị cao — chịu được nhiều lần đổi;
- Thứ không có thời hạn;
- Thứ mà thiếu nó thì không làm gì được — nên đắt cũng phải chở;
- Và thứ đi kèm người, vì người dù sao cũng đi.
Điểm cuối là một mẹo cũ và vẫn đúng: ở nơi nhiều chặng, thứ gì gửi kèm người thì gần như miễn phí. Đó là lý do nhiều thứ nhỏ đi vào theo cách ấy chứ không theo chuỗi hàng.
Đọc cơ cấu việc của một chỗ để suy ra bậc
- Thấy nhiều việc chở vào chở ra thì chỗ ấy bậc thấp;
- Thấy phần lớn là việc tự lo tại chỗ thì bậc cao;
- Và thấy một việc lẻ loi thuộc nhóm lẽ ra bị loại thì hoặc chỗ ấy có một tuyến riêng, hoặc việc ấy đang sống chật vật.
Phép đọc ngược này có ích khi chưa hỏi được ai: nhìn người ta làm gì là đoán được chỗ ấy cách hành lang mấy chặng, và đoán khá chắc.
Cùng một chỗ, hai việc chịu hai bậc
- Bậc là của một chuỗi, không phải của một chỗ — và mỗi loại hàng đi một chuỗi riêng;
- Thứ đi được bằng đường nước có thể ít chặng hơn thứ đi đường bộ ở cùng một nơi;
- Và thứ nhỏ gửi kèm người thì gần như không có chặng nào.
Nên nói một chỗ ở bậc mấy là nói tắt. Câu đầy đủ là bậc mấy cho loại hàng nào — và biết điều này thì thấy ngay có những việc làm được ở đó mà nhìn tổng thể thì tưởng không.
Một việc có thể tự hạ bậc của mình
- Đổi sản phẩm sang dạng nhẹ hơn và giữ được lâu hơn — chịu được nhiều chặng hơn;
- Sơ chế tại chỗ trước khi chở — bớt khối lượng phải qua từng lỗ;
- Và gom nhiều chuyến nhỏ thành một chuyến lớn — số chặng không đổi nhưng chi phí mỗi đơn vị giảm.
Ba cách ấy không đổi được số chặng của chỗ, nhưng đổi được số chặng mà việc của mình thật sự phải chịu. Đó là phần nằm trong tầm tay, khác với đường sá vốn không.
Đây là cách đọc, không phải một mô tả đầy đủ và không phải khuyến cáo đi lại. Mọi việc thật phải hỏi cơ quan có thẩm quyền sở tại, cơ quan đại diện Việt Nam hoặc luật sư.
Nhóm việc nào bị loại khi số chặng tăng?
Việc chở nhiều, việc cần giao đúng hạn, việc với thứ dễ hỏng, và việc cần thiết bị lớn. Chúng không bị cấm mà tự rút lui vì không đủ bù chi phí.
Nhóm nào có lợi thế lớn nhất ở nơi nhiều chặng?
Việc không cần chở gì cả — nó bỏ qua toàn bộ cơ chế này nên gần như không chịu bất lợi nào của vị trí.
Bậc thấp có luôn tốt hơn không?
Không. Bậc thấp thì cạnh tranh mạnh hơn vì ai cũng vào được; bậc cao che chắn cho việc tại chỗ nên việc phục vụ tại chỗ ở đó thường bền hơn.
Đoán bậc mà chưa hỏi được ai thì sao?
Nhìn người ta làm gì — nhiều việc chở vào chở ra thì bậc thấp, phần lớn là việc tự lo tại chỗ thì bậc cao.
