Mình cách hành lang mấy chặng

Cả trang này đọc chỗ. Phần cuối đọc người — và số chặng của một người không nhất thiết bằng số chặng của chỗ người ấy ở.

Đại lượng ở đây vẫn là số chặng, nhưng đo cho một người: từ việc mình làm ra tới người trả tiền cuối cùng có mấy lần chuyển tay.

Vì sao hai con số không trùng

• Người làm nghề không phải chở gì thì số chặng của họ gần như bằng không, dù chỗ ấy bậc năm;
• Người bán ra tận hành lang thì chịu trọn số chặng của chỗ;
• Và người bán cho nút gần thì chịu ít hơn — họ dừng ở giữa chuỗi.

Nên trong cùng một chỗ có người ở bậc không và người ở bậc ba. Bậc của chỗ là điều kiện; bậc của mình là lựa chọn, ít nhất là một phần.

Bốn câu tự đo

• Thứ mình làm ra đi qua mấy tay trước khi tới người dùng cuối;
• Thứ mình cần để làm việc đi qua mấy tay trước khi tới mình;
• Trong hai con số ấy, con số nào lớn hơn — đó là con số quyết định;
• Và có phần nào của việc mình làm không qua tay ai không.

Câu cuối quan trọng nhất: phần không qua tay ai là phần không chịu chặng nào. Với nhiều người, phần ấy lớn hơn họ tưởng — và nó là phần chắc nhất trong tất cả những gì họ đang làm.

Con số ấy quyết định gì

• Rủi ro của mình nằm ở đâu — mỗi chặng là một chỗ có thể đứt;
• Phần mình mất khi có trục trặc — nhiều chặng thì mất nhiều;
• Tốc độ biết tin — càng nhiều chặng thì tin từ đầu kia tới càng muộn;
• Và phần mình giữ lại được trong tổng giá trị — mỗi tay chuyển đều lấy một phần.

Điểm cuối là điểm dễ thấy nhất khi tính ra: giá ở đầu kia và giá mình nhận chênh nhau đúng bằng những gì các chặng lấy. Biết số chặng thì biết chênh lệch ấy là hợp lý hay không.

Bậc của mình đổi được

• Bỏ bớt một tay trung gian — cách trực tiếp nhất, và cũng khó nhất;
• Đổi sang phần việc không qua tay ai;
• Bán cho nút gần hơn thay vì bán ra xa;
• Và tự đi thay vì gửi, nếu việc cho phép.

Bốn cách ấy đều không cần ai làm đường. Chúng đổi vị trí của mình trong chuỗi chứ không đổi chuỗi — và đó là phần nằm trong tầm tay.

Bậc thấp không đương nhiên tốt hơn

• Bỏ trung gian thì phải tự làm phần họ đang làm — tìm khách, giữ hàng, chịu rủi ro;
• Phần ấy có giá, và nhiều khi giá cao hơn phần trung gian đang lấy;
• Và bậc thấp cũng nghĩa là cạnh tranh trực tiếp hơn.

Nên câu hỏi không phải làm sao hạ bậc mà là phần trung gian đang lấy có tương xứng với việc họ làm không. Tương xứng thì giữ; không thì mới tính chuyện thay đổi.

Hai người cùng chỗ, hai bậc khác nhau

• Một người bán ra xa, một người bán tại chỗ — cùng nhà mà chịu hai chuỗi;
• Nên hai người ấy lo về hai thứ khác nhau và theo dõi hai loại tin khác nhau;
• Và khi một tuyến trục trặc thì chỉ một người bị chạm.

Điều đó biến một hộ thành một dạng dự phòng tự nhiên: hai bậc khác nhau thì hai rủi ro lệch pha. Và cũng vì thế, biết mỗi người đang ở bậc nào quan trọng hơn là biết cả hộ trung bình bậc mấy — trung bình ở đây không có nghĩa gì.

Đo lại sau mỗi lần đổi việc

• Nhận một khách mới ở xa là thêm chặng;
• Bỏ một trung gian là bớt chặng;
• Và đổi loại thứ mình làm có thể đổi cả chuỗi, vì mỗi loại đi một đường.

Ba dịp ấy đều là dịp nên tính lại, và tính lại mất vài phút vì đã biết hỏi gì. Bỏ qua thì sau vài năm con số trong đầu không còn khớp với con số thật, và mọi quyết định dựa trên nó đều lệch theo.

Mọi việc thật liên quan tới cư trú, giấy tờ, lao động hay kinh doanh đều phải hỏi cơ quan có thẩm quyền sở tại, cơ quan đại diện Việt Nam hoặc luật sư. Phần trên chỉ là một cách đọc.