Xâu một sợi chỉ qua mấy cái lỗ đặt nối nhau

Cả chuyên mục này gói vào một hình: xâu một sợi chỉ qua mấy cái lỗ đặt nối nhau. Số lỗ quyết định mất bao lâu, còn lỗ hẹp nhất quyết định sợi nào qua được.

Đếm lỗ chứ không đo chiều dài

• Khoảng cách giữa các lỗ gần như không tốn gì — chỉ trượt qua là xong;
• Còn mỗi cái lỗ đều phải nhắm và luồn, và việc ấy tốn như nhau dù lỗ gần hay xa;
• Nên hai bộ cùng chiều dài mà khác số lỗ thì khác hẳn nhau.

Đó là ý đầu tiên của cả chuyên mục: cái đếm được là số lần phải luồn, không phải quãng đường.

Lỗ hẹp nhất chặn cả bộ

• Sợi dày hơn lỗ hẹp thì không qua được, dù mọi lỗ khác đều rộng;
• Nới rộng các lỗ kia không giúp gì khi lỗ hẹp còn đó;
• Và lỗ hẹp không phải lỗ ở xa nhất — nhìn từ đầu này thì không thấy nó ở đâu.

Nên hỏi một bộ lỗ phải hỏi hai câu: mấy lỗ, và lỗ nhỏ nhất bao nhiêu. Câu đầu cho biết tốn bao lâu; câu sau cho biết cái gì qua được.

Thêm một lỗ nặng hơn là cộng thêm một lần

• Mỗi lần luồn đều có thể trượt, và trượt thì phải làm lại từ lỗ ấy;
• Càng nhiều lỗ thì khả năng đi trọn một mạch càng giảm nhanh;
• Và từ lỗ thứ ba trở đi thì không ai nhìn suốt được cả bộ — phải luồn từng đoạn và tin vào đoạn mình không thấy.

Đó là ba cơ chế đã nói: rủi ro nhân lên, không ai theo được cả chuyến, và kẹt giữa chừng là tình huống tệ nhất.

Các lỗ không thẳng hàng

• Lỗ lệch nhau thì phải xoay sợi ở mỗi lần luồn — tốn thêm một nhịp;
• Có lỗ chỉ thẳng hàng vào vài lúc, còn lại thì lệch;
• Và khi ấy số lỗ không đổi nhưng công bỏ ra đổi hẳn.

Đây là nhịp theo mùa: cùng một bộ lỗ mà có quãng dễ luồn có quãng khó. Ai chỉ đếm số lỗ mà không hỏi lúc nào thẳng hàng thì bỏ mất một nửa câu chuyện.

Có sợi không cần luồn qua lỗ nào

• Thứ không phải chở thì không gặp cái lỗ nào cả;
• Nó tới đầu kia như thể không có bộ lỗ nào ở giữa;
• Và ở nơi nhiều lỗ, chính loại ấy có lợi thế lớn nhất.

Đó là kết luận thực dụng nhất của cả chuyên mục. Nhiều lỗ là một bất lợi cho thứ phải luồn và gần như không là gì với thứ không phải luồn — nên câu hỏi đầu tiên cho một việc là nó có phải đi qua lỗ nào không.

Câu hỏi gọn nhất của cả chuyên mục

Không hỏi chỗ này xa hay gần, mà hỏi bốn câu: từ đây ra đường chính mấy lỗ · lỗ nào hẹp nhất và hẹp vì gì · mùa nào thì các lỗ lệch hàng · và việc mình làm có phải luồn qua lỗ nào không.

Bốn câu ấy hỏi được ngay tại chỗ, người nào ở đó cũng trả lời được, và chúng cho đúng thứ mà một con số cây số không cho: biết cái gì vào ra được, tốn bao nhiêu, và lúc nào thì khác.

Bộ lỗ này không cố định

• Có lỗ được nới rộng — và khi ấy sợi dày hơn qua được, tức cả một nhóm việc mới mở ra;
• Có lỗ hẹp lại khi một đoạn xuống cấp, và nhóm việc tương ứng lặng đi;
• Và có lỗ bị bỏ hẳn khi một tuyến mới nối thẳng — đó là lúc cả bậc đổi.

Nên bản đồ lỗ nên xem lại sau vài năm. Số lỗ đổi chậm nhưng khi đổi thì đổi hẳn một bậc, và một bậc đổi thì toàn bộ danh sách việc làm được ở đó viết lại.

Ai cầm sợi chỉ ở từng lỗ

• Mỗi lỗ có một người luồn hộ, và người ấy chỉ lo đúng lỗ của mình;
• Sợi chuyển tay ở mỗi lỗ, nên trách nhiệm cũng chuyển theo;
• Và khi sợi kẹt thì mỗi người đều đúng ở phần mình — không ai sai mà sợi vẫn không qua.

Đó là lý do một chuỗi ba lỗ khó hơn nhiều so với tổng của ba lần luồn: cái thiếu không phải kỹ năng ở từng lỗ mà là một người nhìn được cả bộ. Ai giữ được vai trò ấy thì làm được việc mà chuỗi thường không làm nổi.

Đây là cách đọc, không phải một mô tả đầy đủ và không phải khuyến cáo đi lại. Mọi việc thật phải hỏi cơ quan có thẩm quyền sở tại, cơ quan đại diện Việt Nam hoặc luật sư.